نخستین ساعات دیروز با حضور جمعیت گستردهای که در مسیر تشییع آقای شهید از ابتدای خیابان دماوند تا میدان آزادی تهران دیده میشد، یکی از ماندنیترین ایام تاریخ معاصر ایران رقم خورد. در میان خیل جمعیت، چهرههای فرهنگی، هنری و دانشگاهی نیز دیده میشدند؛ حضوری که فقط به ادای احترام محدود نماند و در بسیاری موارد به تلاشی برای ثبت و روایت یکی از مهمترین رخدادهای معاصر ایران تبدیل شد.
به گزارش خبرنگار اطلاعات، در میان جمعیت، نویسندگان، شاعران، مستندسازان، هنرمندان تجسمی، مدیران فرهنگی و استادان دانشگاه در کنار مردم ایستاده بودند؛ برخی دوربین به دست داشتند، برخی دفترچه یادداشت و برخی نیز ترجیح داده بودند سکوت جمعیت را بیواسطه تجربه کنند. شاید همین ویژگی، وجه متمایز حضور جامعه هنری در این مراسم بود؛ حضوری که بیش از هر چیز دغدغه ثبت و روایت داشت.
در این میان یکی از احساسیترین اجراهای هنری و فرهنگی مراسم، لحظه رد شدن پیکر رهبر شهید انقلاب از مقابل سر در دانشگاه صنعتی شریف در خیابان آزادی بود که با استقبال دانشجویان مواجه شد. برخی نیز با حزن و برای ادای احترام روی پل عابر پیاده مقابل سر در دانشگاه حاضر شدند و با گلباران پیکر آیت الله خامنهای، وفاداری و علاقه خود را نشان دادند.
روایتنویسی
در مراسم دیروز، طرح «روایتنویسی بدرقه آفتاب» با حضور ۲۰ نویسنده و روایتگر از سوی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران برگزار شد. نویسندگانی چون مژده لواسانی، احمد شاکری، زینب عرفانیان، فاطمه سلیمانی، مهدی صالحی، سحر دانشور، معصومه امیرزاده، فاطمهسادات مظلومی و زهرا قمی در نقاط مختلف مسیر تشییع و مصلای تهران مستقر شدند تا مشاهدات میدانی، گفتگوها و لحظههای ماندگار مراسم را ثبت کنند؛ روایتهایی که قرار است پس از تدوین، در قالب یک کتاب منتشر شوند و بخشی از حافظه فرهنگی این روزها را شکل دهند.
روایت تصویری سینماگران
در کنار نویسندگان، سینماگران نیز تلاش کردند روایت تصویری از این بدرقه ارائه دهند؛ بهگونهای که همزمان با برگزاری مراسم، پروژههای مستندسازی متعددی کلید خورد وکارگردانانی همچون سیدرضا میرکریمی، مجید مجیدی و بهروز افخمی برای ثبت ابعاد مختلف این رویداد برنامهریزی کردند. تمرکز این آثار تنها بر مراسم تشییع نبود، بلکه قرار است روایت مردم، مهمانان خارجی و فضای اجتماعی شکلگرفته در این روزها نیز در قالب آثار مستند ثبت شود.
در عرصه هنرهای تجسمی نیز واکنشها به انتشار پیام تسلیت محدود نماند. معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز با صدور بیانیهای خطاب به هنرمندان، از آنان خواستهبود در این آیین حضور یابند و تأکید داشت که «به اعجاز هنر، هیبت ایران و هیأت ایرانیان، در قامت حماسه و روایت اقتدار به نمایش گذاشته شود.» این بیانیه، نقش هنرمندان را در بازنمایی هنری و تاریخی این رویداد برجسته میدانست. در پی این فراخوان، جمع زیادی از هنرمندان کشور از جمله حسن روحالامین و سیدمسعود شجاعی طباطبایی با خلق و انتشار آثار هنری، به بازنمایی فضای عاطفی و حماسی مراسم پرداختند. همزمان، مجموعه «خیمه هنر» در محوطه تئاتر شهر با اجرای موسیقی آیینی، سرود، نمایش و برنامههای هنرهای تجسمی، فضایی فرهنگی برای همراهی هنرمندان با این ایام فراهم کرد و در پایان مراسم، معاونت امور هنری در پیامی از این بدرقه تحسینبرانگیز و غرورآفرین هنرمندان قدردانی کرد.
در حاشیه مراسم، برخی چهرههای فرهنگی نیز از تجربه حضور خود سخن گفتند. مسئولان فرهنگی کشور ازجمله معاونت فرهنگی وزارت ارشاد، مدیر عامل خانه کتاب و ادبیات ایران و مدیر عامل نهاد کتابخانههای عمومی کشور نیز با حضور در موکب خانه کتاب و ادبیات ایران، در بدرقه رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران، سهیم شدند. از سوی دیگر نویسندگان حاضر در طرح «بدرقه آفتاب» اعلام کردند که مأموریت آنان صرفاً گزارشنویسی نیست، بلکه ثبت احساسات، گفتگوهای مردمی و جزئیاتی است که در روایتهای رسمی کمتر دیده میشود؛ جزئیاتی که میتواند در آینده تصویری دقیقتر از این روزها ارائه دهد.
رسانهها همچنین از حضور گسترده فعالان فرهنگی و هنری در اطراف تئاتر شهر و مسیرهای منتهی به مراسم خبر دادند. بسیاری از هنرمندان، پیش از حرکت به سمت محل تشییع، در این محل گرد هم آمدند و سپس در کنار مردم در مراسم شرکت کردند. این حضور بیانگر همراهی جامعه فرهنگ با مردم در یکی از مهمترین رخدادهای ملی بود.
مهمترین میراث
مسئولان علمی و آموزش نیز در میان مردم، از تکلیفی که بعد از این برعهده دارند، سخن گفتند. وزیر آموزشوپرورش در این باره اظهار کرد: مهمترین میراث بازمانده از رهبر شهید انقلاب برای ما اقتدار، عزت، سربلندی، استقلال ایران، ظلمستیزی، استکبارستیزی، مردمداری، وحدت و همدلی است.
علیرضا کاظمی با اشاره به توصیههای رهبر شهید انقلاب، گفت: ایشان آموزشوپرورش را بهعنوان مهمترین دستگاه قلمداد میکردند و همیشه با توجه بنیادین، زیربنایی و اساسی به این نهاد عظیم، بزرگترین حامی و پشتیبان ما بودند.
رئیس دانشگاه شهید بهشتی نیز روز یکشنبه تأکید کرد: دانشگاهیان بزرگترین مسئولیت را در رفع مشکلات و چالشهای کشور و تحقق آرمانها و آرزوهای رهبر شهید برعهده دارند.
سید محمودرضا آقامیری افزود: مسیر اقتدار، افتخار و عزتی که امروز کشورمان با قدرت در آن پیش میرود، حاصل پایهگذاریها و آموزههای ارزنده رهبر شهیدمان است که از افقی برتر، مسائل را بررسی میکردند و به نحو احسن کشور را در جاده توسعه قرار میدادند. ما دانشگاهیان نیز از این پس باید همچنان پیشگام عرصه جهاد و سازندگی برای بهبود شرایط جامعه و کشور باشیم و عَلم عِلم اقتدارگرا را همواره بر قلههای افتخار کشور برافراشته نگاه داریم.
آنچه در این مراسم بیش از هر چیز به چشم میآمد، تلاش جامعه فرهنگی برای تبدیل یک رویداد اجتماعی به روایتی ماندگار بود. نویسنده با قلم، مستندساز با دوربین، نقاش با بوم، خوشنویس با قلم نی و موسیقیدان با نغمه، هر یک کوشیدند سهمی در ثبت این لحظه تاریخی داشته باشند. به همین دلیل، اگرچه مراسم تشییع رهبر شهید از منظر سیاسی و اجتماعی ابعاد گستردهای داشت، اما در لایهای دیگر صحنهای برای حضور فعال جامعه فرهنگ و هنر و ثبت حافظه جمعی ایرانیان به حساب آمد؛ حضوری که در سالهای آینده به آثار و روایتهای آن احتمالاً بهعنوان بخشی از اسناد فرهنگی و تاریخی این مقطع استناد خواهد شد.
شما چه نظری دارید؟